Giftige stoffen uit kleding wassen lukt gedeeltelijk met gewoon wassen, maar voor hardnekkige chemicaliën zoals PFAS is dat niet genoeg. Nieuwe kleding bevat vaak residuen van productiechemicaliën, zoals formaldehyde, PFAS (ook wel “forever chemicals” genoemd), pesticiden en zware metalen. Een groot deel hiervan verdwijnt bij de eerste één tot drie wasbeurten. Maar bij sommige stoffen, zoals PFAS, is wassen alleen onvoldoende om het probleem volledig op te lossen.
Welke giftige stoffen zitten er in kleding?
Kleding kan tijdens de productie in aanraking komen met allerlei chemicaliën. De meest voorkomende zijn:
- Formaldehyde: gebruikt om kreukels te voorkomen en kleding “strijkvrij” te maken. Kan huidirritatie en allergische reacties veroorzaken.
- PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen): zit in waterafstotende jassen, regenkleding en sommige sportkleding. PFAS breekt nauwelijks af en hoopt op in het lichaam.
- Azo-kleurstoffen: synthetische verfstoffen die bij contact met de huid schadelijke amines kunnen afscheiden.
- Pesticiden en biociden: resten van bestrijdingsmiddelen uit de katoenteelt, die achterblijven in de stof.
- Zware metalen zoals lood en chroom: worden soms gebruikt in verfstoffen of afwerkingen. Moeilijk te verwijderen met normaal wassen.
- Weekmakers (ftalaten): zitten in synthetische materialen en kunnen hormoonverstorend werken.
Giftige stoffen uit kleding wassen: wat werkt echt?
Voor stoffen zoals formaldehyde en pesticiden werkt wassen redelijk goed. Meerdere wasbeurten op een temperatuur van 40 tot 60 graden verwijderen een groot deel van deze residuen. Gebruik daarvoor een mild wasmiddel zonder parfum of extra chemicaliën, zodat je niet opnieuw onnodige stoffen aan de was toevoegt.
Voor PFAS geldt een andere situatie. PFAS zijn ontworpen om extreem stabiel te blijven, ook in water. Gewoon wassen lost deze stoffen niet op en verwijdert ze niet uit de vezels. Sterker nog, je kunt ze op deze manier eerder verspreiden naar het waswater dan dat je ze effectief uit de stof haalt. Er is momenteel geen eenvoudige thuismethode die PFAS volledig uit kleding verwijdert. Wetenschappelijk onderzoek naar effectieve verwijderingsmethoden is nog gaande.
Zware metalen zoals lood lossen nauwelijks op in water. Een enkele wasbeurt haalt hier weinig bij. Meerdere wasbeurten kunnen de concentratie iets verlagen, maar volledig verwijderen is thuis niet realistisch. Als je vermoedt dat kleding structureel hoge concentraties zware metalen bevat, is weggooien vaak de enige echte oplossing.
Stappenplan: nieuwe kleding wassen voor gebruik
Dit zijn de stappen die je het meeste opleveren om residuen te verminderen:
- Stap 1: Was nieuwe kleding altijd voor je het voor het eerst draagt. Dit geldt voor alle kleding, maar zeker voor synthetische stoffen en kleding met speciale afwerkingen.
- Stap 2: Gebruik een mild, parfumvrij wasmiddel. Sommige wasmiddelen bevatten zelf ook chemicaliën die huidirritatie kunnen veroorzaken.
- Stap 3: Was op 40 tot 60 graden als het waslabel dat toestaat. Hogere temperaturen helpen bij het losmaken van formaldehyde en pesticiden.
- Stap 4: Was nieuwe kleding minstens twee tot drie keer voor het eerste gebruik, zeker als de stof of kleur erg sterk ruikt (een chemische geur wijst vaak op formaldehyde of andere residuen).
- Stap 5: Was donkere kleuren apart en meerdere keren, omdat donkere verfstoffen vaker azo-kleurstoffen bevatten die kunnen afgeven.
- Stap 6: Laat kleding na het wassen goed drogen op een goed geventileerde plek. Resterende vluchtige stoffen, zoals formaldehyde, kunnen zo verder verdampen.
Wanneer wassen niet genoeg is
Bij PFAS-houdende kleding, zoals waterafstotende jassen of sommige outdoorbroeken, is wassen geen oplossing. Dezelfde eigenschap die water afstoot, zorgt er ook voor dat waswater de stof niet binnendringt. Wil je zeker weten of kleding vrij is van PFAS? Koop dan bij voorkeur kleding met een certificering die dit aantoont, zoals OEKO-TEX Standard 100 of het Bluesign-keurmerk. Deze labels garanderen dat de stof getest is op schadelijke stoffen, waaronder PFAS en zware metalen.
Ook bij kleding die extreem sterk ruikt naar chemicaliën na meerdere wasbeurten, is het verstandig om kritisch te zijn. Die aanhoudende geur kan een teken zijn dat er stoffen in de vezels zijn opgenomen die niet lossen. In dat geval is de kleding voor gevoelige personen, zoals jonge kinderen of mensen met een huidaandoening, beter te vermijden.
Is tweedehands kleding veiliger?
Tweedehands kleding is in veel gevallen al meerdere keren gewassen door de vorige eigenaar. Daardoor is een deel van de productieresiduen al verdwenen. Dat maakt tweedehands kleding voor veel stoffen daadwerkelijk een veiligere keuze. Let wel: was ook tweedehands kleding altijd eerst voor gebruik, omdat je niet weet welke was- of schoonmaakmiddelen eerder zijn gebruikt.
Was nieuwe kleding altijd een paar keer voor je het draagt. Dat helpt echt bij formaldehyde, pesticiden en sommige kleurstoffen. Voor PFAS en zware metalen is wassen onvoldoende, en is kiezen voor gecertificeerde kleding (OEKO-TEX of Bluesign) de meest betrouwbare stap die je kunt zetten.
