Kindergezondheid is een onderwerp dat veel ouders bezighoudt, en terecht. De eerste jaren van het leven leggen de basis voor alles wat daarna komt. Hoe een kind eet, slaapt, beweegt en omgaat met anderen heeft grote invloed op hoe het zich later voelt en ontwikkelt. Toch is het voor veel ouders niet altijd duidelijk waar ze op moeten letten. Wat is normaal? Wanneer moet je actie ondernemen? En wat kun je thuis zelf doen om je kind gezond te houden?
Voeding en bewegen als basis voor een gezond kind
Goede voeding is de basis van een gezond lichaam, zeker bij kinderen. Kinderen hebben meer voedingsstoffen nodig dan volwassenen in verhouding tot hun gewicht, omdat ze groeien en zich ontwikkelen. Gevarieerd eten helpt daarbij: groenten, fruit, volkoren producten, zuivel en voldoende eiwitten zorgen samen voor een goede opbouw. Veel kinderen eten te weinig groenten en te veel suiker, wat op lange termijn kan leiden tot overgewicht of een tekort aan vitamines. Naast voeding is bewegen minstens zo belangrijk. Kinderen tussen de 6 en 17 jaar hebben elke dag minstens een uur matige tot intensieve beweging nodig. Denk aan buiten spelen, fietsen of sporten. Bewegen helpt niet alleen voor sterke spieren en botten, maar ook voor een betere nachtrust en een positief gevoel.
Slaap is onmisbaar voor de groei en het brein
Een kind dat genoeg slaapt, groeit beter, leert makkelijker en heeft minder snel last van stemmingswisselingen. Tijdens de slaap maakt het lichaam groeihormoon aan en verwerkt het brein alle ervaringen van de dag. Hoeveel slaap een kind nodig heeft, verschilt per leeftijd. Een baby slaapt het grootste deel van de dag, terwijl een kind van 10 jaar ongeveer 9 tot 11 uur per nacht nodig heeft. Tieners hebben vaak minder slaap dan ze denken nodig te hebben, maar in werkelijkheid hebben zij ook 8 tot 10 uur nodig. Schermen voor het slapengaan zijn een bekende boosdoener. Het blauwe licht van telefoons en tablets remt de aanmaak van melatonine, het hormoon dat het lichaam helpt in slaap te vallen. Een vast slaapritueel en een schermvrije slaapkamer helpen kinderen sneller en beter te slapen.
Emotionele gezondheid en sociale ontwikkeling
Lichamelijke gezondheid en geestelijk welzijn hangen nauw samen bij kinderen. Een kind dat zich veilig voelt, heeft minder kans op stress en angstklachten. Veilige gehechtheid aan ouders of verzorgers is in de vroege kinderjaren de basis voor een gezonde emotionele ontwikkeling. Later, op school, speelt de sociale omgeving een grote rol. Vriendschappen, positieve ervaringen en het leren omgaan met tegenslagen helpen kinderen om weerbaar te worden. Wanneer een kind langdurig somber is, veel piekert, slecht eet of niet meer wil spelen, is dat een signaal dat aandacht verdient. Het is goed om dan open het gesprek aan te gaan en indien nodig hulp te zoeken bij de huisarts of een jeugdpsycholoog. Emotionele problemen bij kinderen zijn goed behandelbaar, zeker als ze vroeg worden herkend.
Preventie en de rol van de huisarts en kinderarts
Preventie speelt een grote rol in de gezondheid van kinderen. In Nederland zijn er verschillende momenten waarop de gezondheid van een kind standaard wordt gecontroleerd, via het consultatiebureau voor jonge kinderen en via de jeugdgezondheidszorg op school. Bij deze controles wordt gekeken naar groei, ontwikkeling en vaccinaties. Het Rijksvaccinatieprogramma biedt bescherming tegen ziektes als mazelen, kinkhoest en meningokokken. Wanneer een kind ziek is of als ouders zich zorgen maken, is de huisarts de eerste stap. Bij meer specialistische klachten, zoals chronische longproblemen, groeistoornissen of suikerziekte bij kinderen, verwijst de huisarts door naar een kinderarts. Een kinderarts is een medisch specialist die zich richt op ziektes en aandoeningen bij kinderen van 0 tot 18 jaar. Regelmatige aandacht voor de gezondheid van een kind, ook als er niets aan de hand lijkt, is de beste manier om problemen vroeg te herkennen.
Veelgestelde vragen
Wanneer moet ik met mijn kind naar de huisarts?
Als uw kind koorts heeft boven de 40 graden, langer dan drie dagen ziek is, moeilijk ademt, veel pijn heeft of als u zich als ouder ernstige zorgen maakt, is het verstandig contact op te nemen met de huisarts. Bij twijfel kunt u altijd bellen voor advies.
Hoe weet ik of mijn kind genoeg eet?
Of een kind genoeg eet, is te zien aan de groei en het energieniveau. Als een kind normaal groeit, actief is en niet vaak ziek is, eet het in de meeste gevallen voldoende. Bij twijfel over de voeding of het gewicht kan de huisarts of een diëtist advies geven.
Wat zijn tekenen dat een kind te weinig beweegt?
Tekenen dat een kind te weinig beweegt zijn onder andere overgewicht, snel buiten adem zijn bij lichte inspanning, weinig energie en slaapproblemen. Kinderen die veel binnenshuis zitten en weinig buitenspelen, bewegen vaak niet genoeg.
Zijn alle vaccins in het Rijksvaccinatieprogramma verplicht?
De vaccins in het Rijksvaccinatieprogramma zijn niet verplicht in Nederland. Ouders kunnen zelf beslissen of hun kind gevaccineerd wordt. Artsen en de GGD adviseren vaccinatie wel sterk, omdat het kinderen beschermt tegen ernstige infectieziektes.
