Er is niet één persoon die de computer heeft uitgevonden. De computer zoals wij die kennen is het resultaat van eeuwen aan uitvindingen, ideeën en doorbraken van veel verschillende mensen. Toch zijn er een paar namen die er écht uitspringen als je vraagt wie heeft de computer uitgevonden: Charles Babbage en Alan Turing zijn de bekendste.
Van telraam tot rekenmachine: de vroege voorgeschiedenis
Rekenen is zo oud als de mensheid zelf. De eerste hulpmiddelen daarvoor waren simpel: stenen, stokken en later het telraam, ook wel de abacus genoemd. Met een abacus kon je snel optellen en aftrekken door kralen langs staven te schuiven. Dit klinkt misschien niet indrukwekkend, maar het was de eerste stap richting machines die rekenwerk overnemen van mensen.
Door de eeuwen heen groeide de behoefte aan snellere en nauwkeurigere rekenhulpmiddelen. Wetenschappers, handelaren en regeringen hadden steeds grotere berekeningen nodig. Dat legde de basis voor de uitvinders die kwamen.
Charles Babbage: de vader van de programmeerbare machine
In de negentiende eeuw bedacht de Engelse ingenieur Charles Babbage iets wat zijn tijd ver vooruit was. Hij ontwierp een zogenaamde Difference Engine, een mechanische rekenmachine die wiskundige tabellen kon berekenen. Later werkte hij aan een nog ambitieuzere machine: de Analytical Engine. Dit apparaat had als eerste een soort geheugen en kon geprogrammeerd worden met behulp van ponskaarten.
Babbage heeft zijn Analytical Engine nooit voltooid. De technologie van zijn tijd was simpelweg nog niet ver genoeg. Toch wordt hij door veel historici beschouwd als de uitvinder van het concept van de programmeerbare computer. Zijn ideeën waren zo vooruitstrevend dat ze pas tientallen jaren later echt tot leven kwamen.
Ada Lovelace: de eerste programmeur ter wereld
Naast Babbage is er nog een naam die je niet mag overslaan: Ada Lovelace. Zij was een Engelse wiskundige en werkte nauw samen met Babbage. Lovelace schreef een reeks instructies voor de Analytical Engine die gezien worden als het eerste computerprogramma ooit. Daarmee wordt zij beschouwd als de eerste programmeur ter wereld, al bestond de machine waarvoor ze schreef technisch gezien nog niet eens volledig.
Alan Turing en de moderne computer
Veel mensen denken bij de vraag wie de computer heeft uitgevonden direct aan Alan Turing. Dat is begrijpelijk. De Britse wiskundige en wetenschapper Turing legde in de jaren dertig en veertig van de twintigste eeuw de theoretische basis voor wat een computer eigenlijk is. Hij bedacht het concept van de “universele machine”: een apparaat dat elke berekening kan uitvoeren als je het maar de juiste instructies geeft.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte Turing mee aan het kraken van de geheime codes van de nazi’s. Daarvoor gebruikte hij een rekenende machine die later als een vroege computer wordt gezien. Zijn werk legde mede de basis voor de informatica zoals we die vandaag kennen.
Wie bouwde dan de eerste echte computer?
Als het gaat om de eerste werkende elektronische computer, komen er meerdere namen naar voren. In de jaren veertig van de vorige eeuw werden er verschillende machines gebouwd die aanspraak maken op die titel. De ENIAC, gebouwd in de Verenigde Staten, wordt vaak genoemd als een van de eerste volledig elektronische computers op grote schaal. Hij werd ontworpen door John Presper Eckert en John Mauchly.
In het Verenigd Koninkrijk werd rond dezelfde tijd de Colossus gebouwd, mede gebaseerd op ideeën van Turing, om gecodeerde berichten te ontcijferen. Welke machine officieel “de eerste” was, hangt af van hoe je een computer precies definieert.
Zo ontwikkelde de computer zich stap voor stap
- Het telraam (abacus) vormt de vroegste basis voor rekenapparaten.
- Charles Babbage ontwerpt in de negentiende eeuw de eerste programmeerbare rekenmachine op papier.
- Ada Lovelace schrijft het eerste computerprogramma voor Babbages machine.
- Alan Turing legt in de jaren dertig de wiskundige theorie achter de moderne computer.
- In de jaren veertig worden de eerste werkende elektronische computers gebouwd, waaronder de ENIAC en de Colossus.
- In de decennia daarna worden computers kleiner, sneller en uiteindelijk betaalbaar voor iedereen.
Van rekenreus naar apparaat op schoot
De eerste elektronische computers waren enorm. Ze namen soms hele gebouwen in beslag en konden alleen door grote organisaties en regeringen worden gebruikt. Pas later, dankzij de uitvinding van de transistor en de microchip, werd de computer kleiner en goedkoper. In de jaren tachtig kwamen de eerste thuiscomputers op de markt. Vandaag de dag draag je een computer in je broekzak mee.
De computer is dus niet uitgevonden door één persoon op één moment. Het is een uitvinding die door vele handen en hoofden is gevormd, over een periode van meer dan honderd jaar. Babbage dacht het uit, Turing gaf het een wiskundige basis en ingenieurs over de hele wereld bouwden het verder uit tot wat het nu is.
Veelgestelde vragen
Heeft Charles Babbage ooit een werkende computer gebouwd?
Charles Babbage heeft zijn Analytical Engine nooit voltooid. De mechanische onderdelen die daarvoor nodig waren, konden in zijn tijd niet nauwkeurig genoeg worden gemaakt. Zijn Difference Engine werd wel gedeeltelijk gebouwd. Later, in de twintigste eeuw, bouwden musea een werkend model van zijn ontwerp, dat bleek te werken zoals Babbage het had bedacht.
Wat was de bijdrage van Ada Lovelace aan de computer?
Ada Lovelace schreef in de negentiende eeuw een reeks instructies voor de Analytical Engine van Babbage. Die instructies worden beschouwd als het eerste computerprogramma ooit. Ze begreep als een van de eersten dat zo’n machine niet alleen kon rekenen, maar ook andere taken kon uitvoeren als je het de juiste instructies gaf.
Is Alan Turing de uitvinder van de computer?
Alan Turing wordt vaak gezien als de uitvinder van de moderne computer, maar dat is niet helemaal precies. Hij ontwikkelde de wiskundige theorie achter wat een computer kan doen en werkte mee aan vroege rekenende machines. Hij heeft de computer niet zelf gebouwd, maar zijn ideeën waren onmisbaar voor de ontwikkeling ervan.
Wanneer verscheen de eerste computer voor thuisgebruik?
De eerste computers voor thuisgebruik kwamen in de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw op de markt. Voor die tijd waren computers zo groot en duur dat alleen bedrijven, universiteiten en overheden er gebruik van maakten.
