Kiesjes spelen een grote rol bij kindergezondheid, omdat ze zorgen voor goed kauwen en een gezonde mond. Elk kind maakt het doorkomen van tanden en kiezen mee, meestal in vaste stappen en rond vaste leeftijden. Soms merken ouders dat hun kind hangerig is, wat samen kan hangen met het doorkomen van kiezen. Het helpt om te weten wanneer welke kiezen verwacht kunnen worden en waarom dat belangrijk is voor het welzijn van een kind.
De eerste melkkiezen komen in het tweede levensjaar
De allereerste kiezen bij kinderen noemt men de melkkiezen. Na de eerste tandjes volgen eerst de snijtanden, daarna komen de kiezen. Rond de dertiende tot achttiende maand breken meestal de eerste melkkiezen door: achterin het mondje ontstaat er dan een extra rij tanden. Bijna alle kinderen hebben rond hun derde verjaardag alle twintig melktanden en melkkiezen. Sommige kinderen voelen zich tijdens het krijgen van melkkiezen niet zo lekker. Ze kunnen veel kwijlen, aan hun oortje trekken of slechter slapen. Soms hebben ze pijn met eten, omdat de nieuwe kiezen door het tandvlees breken. Voldoende rust en eventueel iets om op te kauwen, zoals een koud bijtspeeltje, kan het ongemak verminderen.
Wisselen: van melkgebit naar blijvende kiezen
Tussen het zesde en het dertiende jaar begint het echte wisselen. Eerst vallen de voortanden uit, en dan wisselen de melkkiezen. Tegelijk met deze wissel krijgen kinderen achter in hun mond blijvende kiezen. De eerste blijvende kiezen komen meestal rond het zesde levensjaar door, vaak zonder dat er eerst een melkkies uitvalt. Deze worden ook wel de zesjaarskiezen genoemd. Als een kind deze kiezen krijgt, is dat een teken dat het wisselen begint. In deze periode krijgen kinderen hun blijvende kiezen op de plek van de oude en helemaal achterin soms nieuwe kiezen. Rond het twaalfde of dertiende jaar zit het meeste wisselen erop en hebben kinderen hun gebit voor volwassenen.
Het belang van goede verzorging van kiezen
De verzorging van zowel melkkiezen als blijvende kiezen is erg belangrijk voor de mondgezondheid van ieder kind. Kiezen zijn vaak moeilijker te poetsen omdat ze achterin de mond zitten. Kinderen vergeten ze snel of poetsen daar minder goed. Hierdoor kunnen gaatjes ontstaan, zelfs in melkkiezen. Een gezond gebit helpt kinderen om goed te eten en duidelijk te praten. Ook voorkomt goede verzorging van de mond latere problemen met het blijvend gebit, zoals scheve tanden of kiespijn. Tandartsen raden aan om tweemaal per dag te poetsen met een kindertandpasta, vanaf het doorbreken van het eerste tandje. Daarnaast helpt het om niet te vaak op een dag te eten of te drinken, zodat kiezen de kans krijgen te herstellen.
Laatst doorbrekende kiezen en verstandskiezen
Soms komen er in de puberteit of jonge volwassenheid nog kiezen bij. Deze noemt men verstandskiezen. De groei hiervan begint bij de meeste mensen tussen hun zestiende en vijfentwintigste jaar. Niet iedereen krijgt verstandskiezen, en ze breken niet altijd volledig door. Vaak is er weinig ruimte in de mond voor deze extra kiezen, waardoor ze scheef kunnen groeien of niet zichtbaar worden. Verstandskiezen spelen dus een kleinere rol in de kindertijd, maar kunnen soms op latere leeftijd klachten geven.
Meest gestelde vragen over het krijgen van kiezen bij kinderen
- Wanneer krijgt een kind zijn eerste melkkiezen? De eerste melkkiezen komen meestal tussen de dertien en achttien maanden door bij kinderen.
- Hoe merk ik dat mijn kind kiezen krijgt? Kiezen doorkomen kan zorgen voor ongemak zoals veel kwijlen, oorpijn, huilen of minder goed willen eten. Soms heeft het kind lichte koorts of slaapt het minder goed tijdens deze periode.
- Wanneer begint het wisselen van melkkiezen? Wisselen van de melkkiezen start vaak tussen het zesde en zevende jaar. Dan vallen de melkkiezen uit en komen er blijvende kiezen voor terug.
- Komen alle kiezen tegelijk door? Kiezen komen meestal niet allemaal tegelijk door. Eerst komen de melkkiezen, daarna, tijdens het wisselen, de blijvende kiezen. Dit gebeurt in fases en verspreid over een aantal jaren.
- Wat kan ik doen om het doorkomen van kiezen bij mijn kind makkelijker te maken? Om het krijgen van kiezen aangenamer te maken, kunnen ouders hun kind iets kouds geven om op te kauwen, zoals een bijtring, en blijven ze goed poetsen. Ook extra knuffelen helpt vaak.
